فصلنامه شماره 12

سال چهارم / پیاپی 29 / پائیز 1384

فناوری اطلاعات در خدمت اطلاع رسانی اسلامی

گزارشی از شش سال فعالیت پایگاه های اطلاع رسانی در حوزه علمیه قم

اشاره

در سال 1377 ش ، شبکه اطلاع رسانی نور به همت مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی راه اندازی شد و پایگاه حوزه (www.hawzah.net) به عنوان اولین پایگاه فارسی افتتاح شد و عهده دار ارائه مطالب اسلامی بر روی اینترنت گردید. در همین ایام بود که نخستین کافی نت شهر به صورت رایگان برای استفاده طلاّب و دانشجویان شروع به کار کرد و تا چندین ماه تنها کافی نت قم به شمار می آمد.

اگر چه قبل از این نیز افراد و مؤسساتی به صورت فردی به اینترنت دسترسی داشتند، ولی راه اندازی شبکه اطلاع رسانی نور را باید اولین برنامه رسمی در مراکز قم برای دسترسی به اینترنت و ارائه خدمات متنوع آن داشت.

  • نویسنده: محمد حسین بهرامی

مقدمه

عصر حاضر که دوره پیش رفت سرسام آور فنّاوری خاصه فنّاوری های اطلاعاتی و ارتباطی است، کمتر حرفه ای را می بینیم که فنّاوری رنگ تازه ای به آن نداده و یا در آن تغییر و تحول ایجاد نکرده باشد. علوم کتابداری و اطلاع رسانی نیز همپای دیگر علوم نه تنها از این پیش رفت ها مصون نمانده است؛ بلکه خود نیز به عنوان یکی از تجلیگاه های عمده فنّاوری های جدید ارتباطی و اطلاعاتی مانند اینترنت می باشد.

در اوّلین سال های ظهور اینترنت در کتابخانه ها به هیچ وجه این همه تأثیرات عمیق این فنّاوری جدید بر کارکردهای کتابخانه گمان نمی رفت. امروزه کتابداران با چالش های جدیدی در حرفه خود روبه رو هستند. از جمله، حوزه فهرست نویسی و سازماندهی از اینترنت بسیار تأثیر پذیرفته است و از آنجایی که خود اینترنت نیز به عنوان یک محمل اطلاعاتی جدید است و از طرفی دیگر، حجم روزافزون منابع اطلاعاتی موجود در اینترنت در حال افزایش است، باعث گشته که کتابداران را در پی یافتن راه های بهتر و مطمئن تر جهت کسب اطلاعات دقیق تر، مفیدتر و سریع تر از این محیط جدید، به تکاپو و تلاش وا دارد.

  • نویسنده: ابراهیم مختاری نبی

چکیده

با توسعه فناوری در ابعاد گوناگون، عرصه کتاب و کتابخوانی هم از آن بی بهره نبوده و توانسته است با وجود تمامی مشکلات و محدودیت های خاص، حضور خود را در شکل ها و قالب های جدید الکترونیکی حفظ کند. کتابخانه های رایانه ای در نظام های آموزشی، مبادلات کتب و در نهایت در امر اطلاع رسانی، تحول عظیمی ایجاد کرده اند و روند سرعت و هزینه دسترسی، مخاطب سازی و نیاز به ابزار را دگرگون ساخته اند.

جهت نیل به اهداف کتابخانه های رایانه ای باید استانداردهای مخصوص تولید، بایگانی و اطلاع رسانی رایانه ای را رعایت نمود و به منظور استمرار مخاطب سازی و استفاده بیشتر و بهینه و بهره گیری از امکانات فراوان آن، باید مشکلاتی را که امروزه مطرح است، بررسی کرد و در پی راه حل های مؤثر آن برآمد.

برای ارتقاء جایگاه کتابخانه های رایانه ای در علم و فرهنگ بایسته است که زمینه های بهره گیری از آن را توسعه داد و به بسترسازی سخت افزاری از سویی و فرهنگ سازی نرم افزاری از طرف دیگر، همت گمارد.

  • نویسنده: مجید کافی امامی

اشاره

مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی به منظور حفظ میراث کهن عارفان بزرگ اسلامی و عرضه آثار نفیس عرفانی به محققان و اندیشمندان، نرم افزار «کتابخانه نور - عرفان 2» را با قابلیت های مفید در اختیار کاربران قرار داده است. این برنامه نسبت به نسخه پیشین آن، از متون و منابع غنی تری بهره جسته و امکانات متنوع تری را در معرض استفاده پژوهندگان حوزه عرفان اسلامی قرار داده است.

قابلیت مقایسه دو متن مختلف، ارتباط دو سویه میان 5 عنوان ترجمه و متن، محدود کردن دامنه برنامه به کتاب یا کتاب های مورد نظر، امکان اولویت بندی در انتخاب 17 عنوان شرح مرتبط با متن، و نیز ارتباط میان متن کتب و آیات قرآن کریم، از جمله ویژگی های مهم این نرم افزار به شمار می رود.

اشاره

به طور کلی، ویژگی هایی چون: دقت، جامعیت، قاعده مندی علمی، تنوع و هنری بودن جزو ارکان اساسی تولید نرم افزار به شمار می آید و با توجه به نوع و سطوح مختلف کاربران می توان در یک نگاه، نرم افزارهای دینی، از جمله نرم افزارهای مربوط به نهج البلاغه را به سه دسته: تحقیقی، ترویجی و ترکیبی از آن دو تقسیم نمود.

درباره نهج البلاغه نرم افزارهای تحقیقی جامعی تدوین گردیده و گام های بلندی نیز در این زمینه برداشته شده است.

اما فعالیت های انجام شده درباره نهج البلاغه مسلماً با گستره و ژرفای این اقیانوس پهناور متناسب نیست، هرچند تاکنون تلاش های قابل تقدیری در این باره به انجام رسیده است. بدیهی است که بررسی نقادانه این تولیدات، به غنی سازی این حرکت مبارک کمک شایانی خواهد کرد.

تاکنون نرم افزارهای متعددی درباره نهج البلاغه عرضه گردیده است که عبارت اند از:

  • نویسنده: حمید رضا غریب رضا

مقدمه

حال که نسیم ایام حج بر سرزمین ایران اسلامی وزیدن گرفته و حجاج بیت اللّه به کوی دوست سفر کرده اند و به دور از تعلق ها و زرق و برق دنیوی سر بر آستان حق می سایند، بر آن شدیم تا با مرور پایگاه ها و صفحات اسلامی اینترنت، جایگاه حج و عمره و حرمین شریفین، مکه و مدینه را در پایگاه های اسلامی بررسی کنیم و عملکرد دست اندرکاران پایگاه ها را در این موضوع به نظاره بنشینیم.

ابتدا بنا بر آن بود که یکایک پایگاه ها بررسی و معرفی شوند، اما بعد از یک جمع بندی کلی و جمع آوری و شناسایی پایگاه هایی که برای حج و حرمین مطلب ارائه کرده اند، مناسب دیده شد که دامنه بحث را محدودتر نماییم و تنها به محتوای فارسی اینترنت درباره موضوع مورد بحث بپردازیم. از این رو ،نخست خوانندگان محترم را به طور کلی با محتوای اینترنت به صورت طبقه بندی و موضوعی در مورد حج و زیارت آشنا می کنیم و آن گاه برخی از مهم ترین پایگاه ها و صفحات را به صورت اجمالی معرفی نموده، در پایان نکاتی را به عنوان نقد و بررسی عرضه می داریم.

چکیده

این نوشتار ابتدا به معرفی اجمالی پایگاه اطلاع رسانی «الشیعه» و بیان محتوای قسمت های مختلف آن به صورت اجمالی می پردازد و سپس به ارائه ویژگی های درخور توجه و نقاط قوّت این پایگاه اشاره می کند و در ادامه از دو منظر محتوایی و ساختاری به نقد و بررسی پایگاه مذکور همت می گمارد.

  • نویسنده: احمد اکبری این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

چکیده

نسخه های خطی، میراث به جای مانده از تلاش های علمی، هنری و فرهنگی گذشتگان این مرز و بوم به شمار می روند که به عنوان منابع دست اول تحقیق همواره مورد توجه پژوهشگران بوده و هست. از این جهت، استفاده از ابزار نوین پژوهش برای هر چه بیشتر کاربردی کردن این منابع، از مهمات جامعه اطلاعاتی امروز است.

نوشتار حاضر ضمن معرفی این ابزار نوین و مزایای به کارگیری آن، به شناساندن برخی نمونه های قبلی از کتابخانه های دیجیتال نسخ خطی در دنیا پرداخته است.

  • نویسنده: مجید غلامی جلیسه* این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

مقدمه

منابع و متون اصلی در تحقیقات، شامل کتاب های مرجع، ترجمه های آنها، تفسیر و گزارش های تاریخی از گروه های مختلف فرهنگی و دینی است و برای نیل به این منابع اصیل اینترنت می تواند مأخذ مفیدی باشد برای کسانی که به منظور مطالعه، تدریس و یا علاقه شخصی می خواهند به منابع اولیه و اصلی گروه ها و گرایش های مختلف دینی دسترسی سریع داشته باشند.

در گذشته پیدا کردن اسناد منتشر نشده به زبان اصلی خود و زبان انگلیسی در اینترنت، کار دشواری بود؛ اما امروزه موتورهای جستجوی عمومی و تخصصی و شاهراه های اطلاعاتی در زمینه دین، این مسیر را برای کاربران هموار کرده اند. نکته مهمی که باید بدان توجه نمود این است که پژوهشگران همواره باید نسبت به درستی کامل متون اطمینان حاصل کنند؛ چنان که در هنگام استفاده از ترجمه متون نیز ابتدا باید مطمئن شوند که ترجمه ها درست و قابل اعتماد است.

چکیده

اگرچه زبان انگلیسی، زبانی جهان گستر در دنیای اینترنت است، اما این زبان از یک موقعیت رسمی در تمام دنیا برخوردار نیست. دلایلی که زبان انگلیسی را به این موقعیت رسانده اند، اَمپریالسیم و اهمیت اقتصادی و سیاسی کشورهایی است که به این زبان صحبت می کنند. از نظر زبان شناختی، این زبان برای برقراری روابط بین المللی کاملاً نامناسب و ناکارا می باشد و استفاده گسترده از این زبان باعث قطبی شدن جهان و تقسیم آن به کاربران اینترنت و افراد ناآگاه و ناآشنا به علم اینترنت شده است.

موقعیت و جایگاه فعلی زبان انگلیسی تنها با تحولات اقتصادی و سیاسی عمده و جهانی همانند افزایش اهمیت اتحادیه اروپا یا افزایش برقراری رابطه متقابل بین ژاپن و چین می تواند دگرگون گردد. چنین قدرت هایی ممکن است آرزو کنند و حتی قادر باشند که از زبان دیگری غیر از زبان انگلیسی، احتمالاً یک زبان قراردادی، جهت برقراری روابط بین المللی حمایت کنند.

ترجمه ماشینی به عنوان گزینه جایگزین یا در کنار موضوع فوق تا حدودی می تواند این امکان را به افراد بدهد که از زبان خویش برای برقراری روابط بین المللی استفاده کنند.

  • نویسنده: یوکا کرپلا؛ ترجمه: مهدی مرادی دهنوی

مقدمه

لفظ اعتیاد، بیشتر تداعیگر اعتیادهای سنتی همچون اعتیاد به الکل، نیکوتین، مواد مخدر و قمار است؛ اما اعتیاد از طریق اینترنت با وجهه جدیدی روبه رو شده است. گسترش رایانه های شخصی و افزایش اتصال به اینترنت در خانه و محل کار، منجر به ظهور معضلی به نام «اعتیاد آنلاین» شده است. اعتیاد به اینترنت شامل اعتیاد به اتاق های گپ زنی، هرزه نگاری، قمار آنلاین و خریدهای اینترنتی می شود. همچون دیگر اعتیادها، این نوع اعتیاد نیز فرد معتاد را از خانواده و اطرافیانش منزوی می سازد. اعتیادهای رفتاری، همچون اعتیاد به شبکه اینترنت، می توانند موجب تخریب سلامت، روابط، احساسات و نهایتاً روح و روان فرد گردند. بنابراین، همان طور که رایانه های شخصی روزبه روز در خانه های ما همچون دستگاه های تلویزیون جای پای خود را باز می کنند و اتصال به شبکه اینترنت افزایش می یابد، در راستای مقابله با مضرات این فناوری نوین نیز باید گام هایی برداریم.

  • نویسنده: دیوید گرینفیلد(1)

فراگرد راه اندازی دانشگاه های مجازی اسلامی

مطالعه موردی دانشگاه مجازی فرهنگ و معارف اسلامیVUICT

اشاره

برخی از دانشمندان علم فناوری اطلاعات (IT) معتقدند، بشر پس از گذر از سه دوره یا سه موج تأثیرگذار در طول تاریخ (موج های کشاورزی، صنعت، و رایانه و اطلاعات) امروزه با ورود به قرن بیست و یکم، به موج چهارم یا «عصر مجازی» رسیده است که به واسطه آن می توان در یک فضای مجازی، به دنیایی کاملاً واقعی دست یافت. از تجلیات مهم این فضای جدید، «فناوری آموزش مجازی» است که از طریق آن مفهوم آموزش به سبک کنونی، به سرعت در حال تغییر و دگرگونی است. تعابیری چون آموزش از راه دور، آموزش باز، آموزش مستقل، آموزش غیر حضوری، آموزش الکترونیکی، آموزش مجازی و... علیرغم تفاوت اندک، بر این مفهوم دلالت دارند که آموزش بدون نیاز به رو در رویی استاد و شاگرد، در محیطی خاص انجام می گیرد. جوهره اصلی آموزش از راه دور، جدایی فیزیکی استاد و شاگرد است.

  • نویسنده: عیسی جهانگیر *
صفحه1 از2
شما اينجا هستيد:خانه آرشیو فصلنامه فصلنامه شماره 12